Urteurren borobil batek erakunde osoa jartzen du martxan: aurrekontua dago, data bat dago eta urteko
gainerako egunetan begiratzen ez den zerbaiti denbora eskaintzeko baimena dago. Enpresa baten historia
ikertzeko unerik onena da, alde handiz. Era berean, errazen alferrik galtzen den unea da.
Amaieratik hasteko arriskua
Ohikoena piezatik hastea da: bideo bat, liburu bat, erakusketa bat, plaka bat. Eta datak agintzen duenez,
edukia eskura dagoenarekin betetzen da: lau mugarri, gutxi gorabeherako kronologia bat eta norbaitek garaiz
aurkitzen dituen argazkiak.
Emaitza entregatu, txalotu eta gorde egiten da. Sei hilabete geroago, norbaitek webgunerako edo
elkarrizketa baterako datu bat behar duenean, informazioa berriro ez dago inon, inoiz ez baitzen
dokumentatu: maketatu bakarrik egin zen.
Lehenik ikertu, gero formatua erabaki
Alderantzizko ordenak hobeto funtzionatzen du. Lehenik iturriak bildu eta kontrastatzen dira; gero
horiekin zer egin erabakitzen da. Baliteke materialak liburu bat eskatzea. Baliteke fabrikan bertan
erakusketa bat eskatzea, artxibo antolatu eta eskuragarri bat, edo besterik gabe enpresak hurrengo hogei
urteetan erabil dezakeen kronologia sendo bat.
Aldea da, horrela eginda, urteurrenak aktibo bat uzten duela eta ez ekitaldi bat soilik.
Benetako epeak
Dokumentu iturriak eta elkarrizketak dituen ikerketa historiko batek bi eta sei hilabete artean behar
ditu, artxiboaren bolumenaren eta entzutea komeni den pertsona kopuruaren arabera. Urteurrenaren data
gainean badago, oraindik merezi du hastea: pieza oroigarria eskura dagoenarekin ebazten bada ere, funtsezko
lana eginda geratzen da eta gerora datorren guztirako balio du.
Ezer enkargatu aurretiko galdera bat
Formatua, aurrekontua eta hornitzailea erabaki aurretik, gauza bati erantzutea komeni da: gure
historiaren zein zati dago dokumentatuta eta zein dago oraindik pertsonen oroimenaren mende?
Erantzunak erabat aldatzen du proiektuaren norainokoa — eta askoz merkeagoa da hasieran jakitea bide
erdian baino.