Ibilbidea duen ia enpresa bakar batek ere ez du artxibo historikorik. Duena sakabanatutako
artxibo hondarrak dira: kutxak dituen ganbara bat, bi armairu administrazioan, pertsonen izenak
dituzten azpikarpetaz betetako karpeta partekatu bat eta inork botatzera ausartzen ez den hainbat disko
gogor.
Ohiko erreakzioa atzeratzea da, lan izugarria dirudielako. Eta hala da, «dena antolatzea»
bezala planteatzen bada. Ez hainbeste, hauskortasun ordenan planteatzen bada.
Lehenik ordezkaezina, ez bolumen handiena duena
Material guztiak ez du arrisku bera. Koadernatutako akta liburu bat hor egongo da hamar urte barru.
Ezer idatzita ez duen gutun-azal bateko negatibo bat, ez: ez da objektua galtzen, haren esanahia galtzen da
argazkian nor ageri zen zekiena hiltzen denean.
Lehen galdera baliagarria ez da «zer dugu», baizik eta «zer utziko litzateke
ulertzeke aurten desagertuko balitz».
Inbentarioa sailkapena baino lehen
Sailkatzeak irizpideak erabakitzea eskatzen du, eta irizpideak erabakitzeak multzoa ezagutzea. Horregatik
lehen urratsa ez da antolatzea: zerrendatzea baizik. Kalkulu orri bat, material unitate bakoitzeko
errenkada batekin —kutxa, karpeta, albuma, diskoa— eta lau zutaberekin: zer den, non dagoen,
zein urtetakoa dirudien eta nork jakin dezakeen gehiago. Horrekin erabaki daiteke.
Digitala ere zahartzen da
Eskaneatuta dagoena jada salbatuta dagoela pentsatzen da. Ez beti: izen deskribatzailerik gabeko,
datarik gabeko eta zerbitzaritik kanpo kopiarik gabeko fitxategi bat sotoan dagoen paper bat bezain
hauskorra da. Material digitalari hiru galdera berberak aplikatzea komeni da: non dagoen, nork ulertzen duen
eta zenbat kopia dauden.
Zer irabazten den bidean
Inbentarioa ez da kontserbazio lana soilik. Askotan lehen aldia izaten da norbaitek enpresaren ibilbide
osoa leku berean bilduta ikusten duela, eta ia beti agertzen dira inork gogoratzen ez zituen gauzak:
jarduera aldaketa bat azaltzen duen korrespondentzia, lehen produktua zehaztasunez datatzen duen katalogo
bat, jada existitzen ez den instalazio baten argazkiak.
Hortik aurrera, zer ikertu eta zer kontatu erabakitzea intuizio izateari uzten dio eta erabaki informatu
bihurtzen da.